Kragujevac

Grad koji se nalazi u srcu Šumadije, četvrti po veličini grad Srbije, grad koji iz godine u godinu postaje sve privlačnije mesto za život. To je mesto koje ne treba napuštati i gde treba mlade ljude ohrabriti da tu i ostanu, jer je i njemu neophodan njihov optimizam, znanje, spremnost da se načine promene. Da, to je Kragujevac.

O gradu

Sa svojih 179.417 stanovnika na teritoriji grada, predstavlja četvrti po veličini grad u Srbiji.

Podignut je na obalama Lepenice u Kragujevačkoj kotlini, gde se dotiču krajnji ogranci šumadijskih planina: Rudnika, Crnog Vrha i Gledićkih planina. Na izbor mesta gde će se grad nalaziti dosta su uticali i brojni vodotoci.

Kragujevac je svoje ime dobio po ptici kraguj (vrsta jastreba), koja se u srednjem veku koristila za lov, a danas na gradskom grbu zauzima počasno mesto. Godine 1476. u turskom popisnom defteru prvi put je spomenut Kragujevac, ali kao „Kragujfoča“, što označava bivši trg sa 32 кućе.

Nakon završene viševekovne turske vladavine, 1815. godine grad je oslobođen od Turaka, a posle tri godine biva proglašen prestonicom novostvorene države. Tada i počinje njegov razvoj, sve je veći broj stanovnika koji se doseljava, kao i osnivanje raznih institucija koje su bile od nacionalnog značaja.

Prvi u skoro svemu

4821_101064279904425_100000025613729_26423_4141674_nPostoje mnoge stvari koje su učinile da Kragujevac po mnogim stvarima bude prvi u Srbiji. U njemu su osnovane prve gimnazije, kao i Licej, preteča Univerziteta u Beogradu, prvi sud, prvo pozorište, muzička formacija, prva apoteka, galerija slika, muzej, biblioteka.

Godine 1834. u Kragujevcu su izašle “Novine serbske”, prvi srpski informativni list štampan u zemlji, službeno glasilo kneževine Srbije. Prvi urednik novina bio je Dimitrije Davidović, osnivač “Novina serbskih” u Beču. Konačno “Novine serbske” počinju da izlaze redovno posle dve godine u Kragujevcu, gde je premeštena beogradska štamparija, odnosno 5. januara 1834. godine. To su bile prve novine na tlu Srbije.

U Kragujevcu se prve predstave spominju jos od 1825. godine. Međutim, prvi teatar osnovan je tek 1835. Nosio je ime po Joakimu Vujiću, direktoru prvog srpskog teatra, koji je kasnije, zahvaljujući svom repertoaru i scenskom tretmanu, izrastao u moderno savremeno pozorište.

Miloš Obrenović još davne 1823. godine, dobivši na poklon prvu umetničku sliku, počinje da formira svoju zbirku slika, a godine 1837. od nemačkog prirodnjaka barona Herdera dobija prvu zbirku minerala. Godine 1942. osnovan je Šumadijski muzej u Kragujevcu, ali on prestaje sa radom marta 1943., da bi potom došlo do osnivanja Narodnog muzeja u Kragujevcu 1. juna 1949. godine kao Oblasni muzej sa tri radnika i 872 predmeta. Ubrzo menja svoje ime u  Narodni muzej Kragujevac, koje je zadržano i dan danas.

63021_10200376112079109_804362589_nDvadeset prvog oktobra 1941. izvršeno je streljanje velikog broja građana Kragujevca, među kojima su se nalazila i deca. To je tragičan događaj koji je zauvek obeležio ovaj grad. Prostor na kome je izvršeno streljanje nakon par godina pretvoreno je u memorijalni park, nazvan Spomen park “Kragujevački-oktobar”, u spomen na žrtve streljanja od strane Vermahta. Spomen-muzej 21. oktobar nalazi se na samom ulazu u spomen park i predstavlja impozantnu zgradu, naglašavajući simboliku tragedije. Sagrađena je bez prozora, želeći na taj način da predstave bezizlaz nenaoružanih ljudi, a providne piramide od pleksiglasa na njihovim vrhovima predstavljaju poslednji pogled žrtava ka nebu. Kako je čitav prostor Šumarica pretvoren u spomen park. Na njemu je izgrađeno dvanaest monumentalnih spomenika vezanih za Kragujevački oktobar.

Prva kragujevačka gimnazija, koja i do danas nije prestala sa radom, osnovana je davne 1833. godine i predstavljala je, ne samo prvu gimanziju u Kragujevcu, već je bila prva i u celoj tadašnjoj Srbiji. Kada je prva generacija đaka završila ovu gimnaziju, želeći da im obezbede mogućnost daljeg usavršavanja, osnovan je Licej, kao viša škola. Kasnije dobija naziv visoka škola, da bi ubrzo prerasla u Beogradski univerzitet. Samim tim bi Prvu kragujevačku gimnaziju mogli smatrati osnovom obrazovanog sistema u Srbiji.

Zdravstveni, kulturni i industrijski centar Srbije

kragujevacKako se završio Drugi svetski rat, Kragujevac postaje najveći industrijski gigant na Balkanu. I danas spada u vodeće industrijske centre u Srbiji. U njemu su razvijene velika fabrika oružja, kamiona, kao i velika fabrika automobila.

Kao i u svemu ostalom, i u zdravstvu zauzima značajno mesto. Na njegovom prostoru  nalazi se Klinički centar Kragujevac, jedan od četiri takve vrste u Srbiji, koji predstavljaju najvažnije zdravstvene institucije u oblasti zdravstva.

Zahvaljujući Šumadijskom sajmu, koji opslužuje čitav prostor južno od Save i Dunava, on uspeva da doprinese boljem pozicioniranju Kragujevca kao regionalnog, komercijalnog i, naravno, sajamskog centra regije centralne Srbije.

U Kragujevcu su zastupljene i različite kulturne manifestacije, a kao jedna od najznačajnijih je “Joakim fest” – Festival najboljih pozorišnih predstava Srbije po tekstovima domaćih autora, kao i “JoakimInterFest” – Međunarodni festival malih scena, Međunarodni salon antiratne karikature “Kragujevac” i druge.

Sve ono što krasi grad kao što je Kragujevac ne može stati na dva lista papira, ali nadam se da sam vam bar malo približila sve ono što je lepo u njemu.

Fotografije – izvor: www.novosti.rs

 

1 Comment

  1. Postoje mnoge stvari koje su učinile da Kragujevac po mnogim stvarima . . .

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *