Putovanje po znanje

Evropska prestonica kulture

Želite ove jeseni da „izađete iz šablona“ i dodate mirisu mora kapljicu znanja, a talase potkrepite zanimljivom istorijom kojom odišu evropski gradovi? U tom slučaju, pravi izbor je poseta nekom od gradova koji su izabrani za ovogodišnju kulturnu prestonicu. Možda baš to otvori vaše vidike i rasprši maštu kojom ćete popločati vašu stazu uspeha.

Evropska prestonica kulture je naziv koji dobija jedan ili više gradova u Evropskoj uniji u razdoblju od jedne godine, u toku koje dati grad ili gradovi predstavlja svoj kulturni život i domete gradske kulture. Dobijanje takvog položaja predstavlja veliki prestiž, ali i sredstvo za brz i sveobuhvatan razvoj izabranog grada. Akcija je zasnovana na delovanju grčke ministarke kulture i poznate glumice Meline Merkuri, i započeta je 13. juna 1985. godine. Zahvaljujući tome, prva prestonica je bila Atina.

U prve dve decenije postojanja, ovo kulturno priznanje položaja grada dobijali su poznati evropski gradovi sa bogatim kulturnim nasleđem i živim kulturnim životom. Poslednjih godina je došlo do promena, pa se takav status grada sve više koristi kao način za oživljavanje u pogledu istorijskih vrednosti koje poseduje. S obzirom na to, ovaj izbor se povezuje sa povoljnim privrednim i društvenim ishodima koji nastaju sa oživljavanjem kako kulturnog života, tako i svih delatnosti koji su sa tim povezane kao što su turizam, ugostiteljstvo, saobraćaj, što dovodi do povećanja broja radnih mesta, turističke promocije i urbane regeneracije. Prestonice su izabrane na osnovu programa koji moraju imati evropsku dimenziju, aktivno uključivanje javnosti, privlačnost i da se uz to uklapaju u strategije dugoročnog razvoja grada.

Gradovi domaćini

U razdoblju od 1985. da 1999. godine, jedan grad godišnje je nosio zvanje evropske prestonice kulture. To su bili redom, Atina, Firenca, Amsterdam, Berlin, Pariz, Glazgov, Dablin, Madrid, Antverpen, Lisabon, Luksemburg, Kopenhagen, Solun, Stokholm, Vajmar. Nakon 1999. godine, to zvanje nose dva i više gradova godišnje: Avinjon, Bergen, Bolonja, Brisel, Helsinki, Krakov, Rejkjavik, Prag, Santijago de Kompostela 2000. godine, zatim Porto i Roterdam 2001., Briž i Salamanka 2002., Grac 2003., Đenova i Lil 2004., Kork 2005., Patras 2006., Sibinj i Luksemburg 2007., Liverpul i Stavanger 2008., Linc i Vilnjus 2009., Esen, Pečuj i Istanbul 2010., Turku i Talin 2011., Gimaraješ i Maribor 2012. godine, a ovogodišnje prestonice kulture su Marsej, Provansa i Košice. Buduće evropske prestonice do 2017. godine su Umeo i Riga, Mons i Plzenj, San Sebastijan i Vroclav, Orhus i Pafos. Od 2018. godine, odredjene su samo države, dok se na državnom nivou gradovi takmiče. Do 2025. godine su izabrane: Malta i Holandija, Bugarska i Italija, Hrvatska kao potencijalni kandidat i Grčka, Grčka i Rumunija, Litvanija i Luksemburg, Velika Britanija i Mađarska , Estonija i Austrija, kao i Slovenija i Nemačka.

Ovogodišnje prestonice kulture

Marsej (Francuska) i Košice (Slovačka) su evropske prestonice u 2013. godini. Kulturni program je zvanično počeo 12. januara u Marseju, a 20. januara u Košicama. Pre početka programa, Androula Vasiliou, evropski komesar za obrazovanje, kulturu, višejezičnost i omladinu rekao je da je to trenutak za koji su se Marsej i Košice pripremale od samog momenta proglašenja. Naveo je da je organizovan veliki broj programa i kulturnih aktivnosti koje su namenjene ne samo stanovnicima ovih gradova već i mnogo široj publici iz drugih regiona i zemalja. Program u Marseju je otvoren kroz četiri događaja, kao što su velika svečanost kojoj je prisustvovao i predsednik evropske komisije Žože Manuel Barozo i otvaranje izložbe savremene umetnosti „Lov na skriveno blago“, a prva nedelja je završena velikim vatrometom u Arlu. Na različitim lokacijama u gradu, uključujući i pozorišta, železare, arene, podijume, klubove, restorane i druge kulturne prostore, Košice će sebe predstaviti kao grad na raskršću starih puteva između istoka i zapada. Oba grada su za kvalitet predloženih programa i nivo obavljenih priprema i ispunjenih planova u jesen 2012. godine dobila nagradu Melina Merkuri, koju dodeljuje Evropska komisija u iznosu od po milion i petsto hiljada evra. Za gradove je to idealna prilika da poboljšaju ili promene svoj imidž, postave sebe na mapi sveta, privuku veliki broj turista i kroz poziciju kulture preispitaju svoj razvoj i pogled na budućnost. Tokom cele 2013. godine, Marsej i Košice će biti fokusirane na svoje znamenitosti, sa ciljem da na što zanimljiviji način prikažu svaki delić svoje vrednosti. A turisti, kao i svi drugi, moći će na najjednostavniji način, bez „samoukog tumaranja“, da razgledaju i nauče mnogo toga novog, što je svojstveno baš tim gradovima.

Košice

Košice je drugi grad po veličini u Slovačkoj, smešten u njenom istočnom delu na reci Hornad. Prvi put se pominje u spisima 1230. godine, а 1369. godine mu je Ljudevit Veliki dodelio jedinstvenu povelju o grbu, što ga čini gradom sa najstarijim takvim sačuvanim dokumentom. Katedrala Sv. Elizabete (Dóm sv. Alžbety) je najistočnija gotička katedrala u Evropi, a Istorijski centar predstavlja najveću gradsku spomen rezervaciju u Slovačkoj republici. Najstarija srednja škola u centralnoj Evropi – Srednja privredna škola mašinstva osnovana je 1872. godine u Košicama. Tu je i najveći zoološki vrt centralne Evrope, koji se prostire na 288 hektara, kao i jedna od najvećih botaničkih bašti sa jedinstvenom zbirkom kaktusa. Grad broji približno 240.000 stanovnika. Predstavlja centar Košičkog samoupravnog regiona, a u njemu se nalazi i sedište Ustavnog suda.

Košice je grad sa istorijom dugom više od sedam vekova, i kao takav, svoj današnji kulturni život temelji na bogatoj istoriji. Poput drugih razvijenih evropskih gradova, i kulturna ponuda Košica obuhvata već ustaljene vidove prezentacije kulture.

Zgrada pozorišta, izgrađena u stilu eklektizma sa primesama neobaroka i secesije datira iz 1899. godine, a pozorišni život odvija se danas u novoj, sada već verodostojno rekonstruisanoj zgradi. Na repertoaru su opere, baleti, pozorišne predstave, dečije pozorišne predstave. Košice su organizatori Festivala pozorišta centralne Evrope, na kojem je učešće uzelo i Plavo pozorište iz Beograda. U gradu postoji još nekoliko alternativnih pozorišta, kao i pozorište na Mađarskom i na Romskom jeziku.

Državna filharmonija u Košicama osnovana je 1968. godine kao drugi simfonijski orkestar u Slovačkoj, a ove godine obeležava 40. sezonu. 90 članova orkestra čine profesionalci čiji su nastupi zapaženi u zemlji i u inostranstvu. U Košicama se održava najstariji Festival orgulja osnovan 1970. godine, zatim festival Košičko muzičko proleće osnovan 1956. godine, kao i Festival savremene umetnosti osnovan 2000. godine, koji osim dela savremenih kompozitora ima za cilj da prezentuje i druge vidove savremene umetnosti.

Muzeji i galerije su takođe ono čime se Košičani ponose. Istočnoslovački muzej i Istočnoslovačka galerija čuvari su svih zbirki na ovom prostoru, a simbolična cena ulaznica je još jedan razlog velike posećenosti brojnih ekspozicija. Takođe, u Košicama ima sedište i Slovački tehnički muzej. Unikatan je i podzemni muzej „Dolna brana“ gde se mogu videti tragovi bogate prošlosti ovog grada.

Mreža biblioteka sa izgrađenim bazama podataka i digitalizovanim fondom, čitaonice i razna specijalizovana odeljenja takođe su deo kulturne infrastrukture grada.
Brojna su i udruženja koja neguju narodnu tradiciju i kulturno nasleđe, a od najpoznatih manifestacija ovog tipa izdvajaju se Košički dani folklora. U gradu rade dva bioskopa i jedan filmski klub.

Glavna ulica u Košicama dobila je novi izgled zahvaljujući unikatnoj kompoziciji objekata atipične arhitekture. Ovo delo rezultat je jedne arhitektonske radionice, a predstavlja platformu odnosno eksperimentalni objekat koji služi kao kulturna tačka, komunikacijski kanal, mesto gde se prezentuju stavovi, mesto gde se pravi umetnost. Objekti nisu zahtevni za manipulaciju odnosno transport, a interesovanje za njih izrazilo je nekoliko umetničkih udruženja.

Marsej

Marsej je najstariji grad Francuske i najvažnija luka u zemlji. Dugi niz godina je glavno mesto susreta i razmena. Nalazi se u Lionskom zalivu koji pripada Mediteranu, na jugu, između brežuljaka I Sredozemnog mora. Klima je mediteranska.

marsej 3

Istorija koju pamti ovaj grad duga je 26 vekova. Osnovali su ga Feničani u šestom veku pre nove ere, ubrzo potom, ove prostore uzimaju Grci, pod čijom upravom dobija status republike. Iako je po kulturnim veličinama vrlo slična Kanu i Nici, putevi razvoja su im značajno drugačiji. Najstarija industrijska proizvodnja u Marseju datira iz 15. veka, kada je počela proizvodnja sapuna od maslinovog ulja koje se proizvodi u okolini. Marsej je danas veliki industrijski centar sa širokim spektrom privrednih delatnosti, među kojima su najvažnije prerada nafte, brodogradnja i obrada metala. Lučki kompleks Marseilles-Fos najveći je u Francuskoj, i jedan je od najvećih u Evropi.

Marsej poseduje veoma šarenoliku lepezu kulturnih znamenitosti, kao što su brojna pozorišta, muzeji, koncertne dvorane, opera, nacionalni baletski ansambl I filmski studio. Tokom 2013. godine, planirano je da se organizuje 500 različitih kulturnih događaja, među kojima su: pirotehnički spektakli, cirkus, izložbe savremene umetnosti, izložba Rodenovih skulptura, retrospektiva modernog slikarstva, kao i mnogi drugi događaji.

Uz muziku, ples, vizuelne umetnosti, pozorišne i izložbe, brojni događaji „s naglaskom na inovativnost, originalnost i neočekivano“ biće posvećeni urbanoj kulturi, uličnoj umetnosti, bioskopu i književnosti, kao i digitalnoj umetnosti i gastronomiji. Tako će biti priređene izložbe o oblacima u Arlesu, otvaranje nove planinarske staze GR2013, izložbe Pikasovih keramičkih dela, prikupljanja originalnih priča s područja Mediterana i slično. Marsejski program evropske prestonice kulture osmišljen je kao priča iz tri dela utemeljena na glavnim prednostima te regije – otvorenosti prema svetu, otvorenosti prema prirodi i bogatstvu njenog identiteta. To bogatstvo ogleda se u opširnom programu događanja: „Marseille-Provence kao domaćin celom svetu“ (od januara do maja), „Marseille-Provence pod otvorenim nebom“ (od juna do avgusta) I na kraju  „Hiljadu lica regije Marseille-Provence“(od septembra do decembra). 

[ratings]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *