10 žena koje su obeležile 20. vek u Srbiji

milunka-savicMilunka Savić

Žena sa najviše odlikovanja u istoriji ratovanja rođena je 1890. godine. Svojim herojstvom se istakla tokom Balkanskih ratova i tokom Prvog svetskog rata, a zbog neizmerne hrabrosti Francuzi su je prozvali “srpska Jovanka Orleanka”. Tokom Balkanskih ratova borila se preobučena u muškarca, dok bolničko osoblje nije otkrilo njen pol. Jedina je žena na svetu koja je odlikovana francuskim ordenom Ratni krst sa zlatnom palmom. Ova, širom Evrope cenjena ratnica, bila je i velika dobrotvorka, što govori i podatak da je nakon rođenja ćerke, usvojila još tri devojčice. Preminula je u Beogradu 1973. godine.

Nadežda PetrovićNadežda Petrović

Najznačajnija srpska slikarka s kraja 19. i početka 20. veka. Sestra pisca Rastka Petrovića rođena je u Čačku 1873. godine.Njena dela zrače snažnom ekspresijom, a u njima dominira vatreno crvena boja. Već sa 27 godina imala je prvu samostalnu izložbu u Beogradu. Sa Milicom Dobri i Delfom Ivanić 1903. jeosnovala humanitarno društvo “Kolo srpskih sestara”. Osim što se bavila umetnošću, Nadežda Petrović je učestvovala i u Prvom balkanskom ratu kao bolničarka. Ona je prva žena ratni fotograf u Srbiji. Umrla je od pegavog tifusa 1915. godine u Valjevu.

Milica Tomić - Časopis Žena

.

Milica Tomić

Prva urednica novela, veliki patriota i borac za prava žena. Ćerka poznatog političara Svetozara Miletića rođena je 1859, a očeva nacionalna misao znatno je uticala na njen budući rad. Milica je 1911. osnovala časopis “Žena” u kom je isticana borba za emancipaciju žena, do tada zapostavljenih i retko obrazovanih. Uz supruga Jašu Tomića radila je na prosvećivanju  žena, da bi se nakon Velikog rata, kroz politički angažman, izborila da žene dobiju pravo glasa.

.

.

.

Isidora SekulićIsidora Sekulić

Srpska književnica i prva žena akademik SANU rođena je u selu Mošorinu kod Žablja. Smatrana je jednom od najumnijih Srpkinja svog vremena. Objavila je mnoštvo knjiga narativne proze, kritičkih knjiga i članaka. Bavila se prevođenjem, a jedan period svog života provela je u Norveškoj. Najznačanija dela: Pisma iz Norveške, Zapisi o mom narodu, Saputnici, Kronika palanačkog groblja.

Mira TrailovićMira Trailović

Prva dama pozorišta rođena je 1924. godine u Kraljevu. Sa Radošem Novakovićem je osnovala pozorište Atelje 212, čiji je dugogodišnji upravnik bila. “Buldožer u bundi”, kako su je nazivali, što zbog stasa, što zbog snage i predanosti radu u pozorištu, najviše ju je interesovao avangardni repertoar. Profesorka FDU-a, bila je i prva posleratna spikerka Radio Beograda. U vreme festivala Vudstok i ekspanzije hipi-pokreta, Trailovićeva je režirala predstavu “Kosa” . Sa teatrologom Jovanom Ćirilovom 1967. osnovala je pozorišni festival Bitef. Preminula je u Beogradu 1989. godine.

dnevne 1001 2007ZANKA STOKIC GLUMICA I BRANISLAV NUSICŽanka Stokić

Najpoznatija “Gospođa ministarka” rođena je u Velikom Gradištu 1887. godine. Njen glumački put počeo je prilično neslavno pošto je njena prva uloga u pozorišnoj trupi bila – pranje veša glumaca. Međutim, kada je trupa, čiji je član bila, gostovala u Beogradu 1911, Žankina karijera doživljava preokret. Zapazio ju je upravnik Miral Grol, a ubrzo postaje stalna članica Narodnog pozorišta. Poseban pečat je dala Nušićevim likovima, posebno Živki ministarki, “jedinoj ministarki kojoj kriza ne može ništa”, kako je govorio sam Nušić. Proglašena je za izdajnika komunista, što joj je kasnije oprošteno. Žanka je preminula u Beogradu 1947. Njeno imo nosi nagrada koja se dodeljuje glumicama koje su obeležile filmski život Srbije.

.

Ksenija Atanasijević

.

.

Ksenija Atanasijević

Jedna od najboljih drugarica iz detinjstva joj je Nadežda Petrović. Prva žena koja je doktorirala na Beogradskom univerzitetu. Diplomirala je filozofiju, a bavila se i prevođenjem. Prevela je neka dela Platona, Aristotela, Spinoze, Adlera. Doktorirala je 1922. godine, što je izazvalo zlobu u narodu koji je smatrao da je to uradila “preko kreveta” – govorilo se da je stupila u ljubavnu vezu sa velikim profesorom Branislavom Petronijevićem. To ju je podstaklo da se još snažnije bori za sebe i svoje obrazovanje. Nakon Drugog rata, koji je delom provela u zatvoru, njena dela su zabranjena. Pisala je u ilegali, ali njeni spisi nikada nisu pronađeni. Preminula je u Beogradu 1981. godine.

.

.

Mileva i AlbertMileva Marić Ajnštajn

Supruga jednog od najvećih umova dvadesetog veka Alberta Ajnštajna. No, na stranu njen bračni život za koji mnogi smatraju da je porazio njene talente. Mileva je prva srpska matematičarka. Rođena je u Titelu 1875. Jedna je od retkih koji su se u to doba školovali u Cirihu. Upisala je matematiku i fiziku u Državnoj politehničkoj školi, što su pre nje uspele samo četiri žene. Tamo upoznaje Alberta, kolegu sa studija. Posvetila se porodici dok je Albert radio, tako da je postepeno zapostavljala svoje studije. Buran brak okončan je razvodom, što je na Milevu ostavilo trajne psihičke posledice. Albert je Opštu teoriju relativiteta, za koju je dobio Novbelovu nagradu, razvio oslanjajući se na Milevino mišljenje. Ipak, zbog slovenskog porekla i statusa žena u tom vremenu, Milevin uticaj na Alberta ostao je zanemaren.Umrla je 1948. godine u Cirihu.

.

Marija Magazinović

.

.

Marija Magazinović

Prva novinarka na ovim prostorima. Rođena je u Užicu 1882, ali se još kao devojčica preselila u Beograd sa svojim ocem, krojačem kostima za pozorište. Uz Kseniju Atanasijević, jedna je od retkih visokoobrazovanih žena, proučavala je filozofiju, koju je i diplomirala. Nakon osnivanja “Politike” postaje stalna saradnica lista, a uređivala je feljton posvećen ženama. Između ostalog, izborila se i za to da žene mogu redovno da pohađaju studije. Zaljubila se u balet i ples tokom boravka u Nemačkoj, te je po povratku u Beograd odlučila da otvori školu za ples, kažu, kakvu je samo Pariz u to vreme imao.Do kraja života se bavila pedagogijom, bila je profesorka u Prvoj ženskoj gimnaziji.

.

.

.

JOSIP BROZ TITO, JOVANKA BROZJovanka Broz

Prva dama SFRJ i žena za čiji se uticaj u komunističkoj Jugoslaviji i dan-danas ne zna sa sigurnošću. Mlada Ličanka, rođena 1924, sa samo 17 godina je prstupila SKOJ-u. Kako je postala bliska sa Titom, takođe, ne postoje pouzdani izbori. Ipak, venčali su se 1952, a jedan od kumova bio je Aleksandar Ranković Leka, kasnije optužen da je špijunirao Tita. Pojedini su smatrali da je Jovanka sovjetski špijun i često su Tita, kada je zašao u poodmakle godine, huškali da mu supruga radi o glavi. Nakon njegove smrti, komunisti su joj konfiskovali svu imovinu i stavili je u kućni pritvor. Nekada vrlo cenjena svuda u svetu, Jovanka je ostala bez ičega, čak i bez ličnih dokumenata, o njoj se ništa nije znalo. Pasoš i ličnu kartu dobila je 2006. godine. Preminula je 2013. godine u Beogradu.

[ratings]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *